Οι σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις (ΣΜΛ) είναι λοιμώξεις που μεταδίδονται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής. Μπορεί να προκαλούνται από βακτήρια, ιούς ή παράσιτα και να μεταδίδονται με κολπική, πρωκτική ή στοματική σεξουαλική επαφή.
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά τους είναι ότι πολλές μπορεί να μην προκαλούν καθόλου συμπτώματα. Έτσι, κάποιος μπορεί να έχει μια λοίμωξη χωρίς να το γνωρίζει.
Ποιες είναι οι συχνότερες ΣΜΛ;
Περισσότερα από 30 διαφορετικά παθογόνα μπορούν να μεταδοθούν μέσω της σεξουαλικής επαφής. Στις συχνότερες ή σημαντικότερες ΣΜΛ περιλαμβάνονται:
- τα χλαμύδια
- η γονόρροια
- η σύφιλη
- η τριχομονάδωση
- ο HPV (ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων)
- ο έρπης γεννητικών οργάνων
- ο HIV
- η ηπατίτιδα Β
Ορισμένες από αυτές, όπως τα χλαμύδια, η γονόρροια, η σύφιλη και η τριχομονάδωση, μπορούν να θεραπευτούν. Άλλες είναι ιογενείς λοιμώξεις που αντιμετωπίζονται διαφορετικά.
Πώς θα καταλάβετε ότι μπορεί να έχετε κάποια ΣΜΛ;
Οι σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις δεν προκαλούν πάντα συμπτώματα. Όταν υπάρχουν, μπορεί να εμφανιστούν ενοχλήματα από το ουρογεννητικό σύστημα, ασυνήθιστες εκκρίσεις, ερεθισμός ή βλάβες στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.
Τα συμπτώματα αυτά δεν είναι ειδικά για τις ΣΜΛ και μπορεί να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές αιτίες. Παράλληλα, αρκετές ΣΜΛ μπορεί να παραμένουν ασυμπτωματικές.
Για τον λόγο αυτό, η διάγνωση δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στα συμπτώματα, αλλά προκύπτει από το ιστορικό, την κλινική εκτίμηση και, όταν χρειάζεται, τον κατάλληλο εργαστηριακό έλεγχο.
Πότε χρειάζεται έλεγχος;
Ο έλεγχος δεν είναι ίδιος για όλους. Εξαρτάται από το ιστορικό και το είδος της πιθανής έκθεσης.
Μπορεί να χρειάζεται όταν:
- εμφανίζονται συμπτώματα που δημιουργούν υποψία λοίμωξης
- υπήρξε σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλακτικό με νέο σύντροφο
- ένας σεξουαλικός σύντροφος διαγνώστηκε με ΣΜΛ
- υπάρχει εγκυμοσύνη ή προγραμματίζεται εγκυμοσύνη
- υπάρχει αυξημένος κίνδυνος έκθεσης με βάση το ατομικό και σεξουαλικό ιστορικό
Ποιες εξετάσεις γίνονται;
Δεν υπάρχει μία εξέταση που να ελέγχει για όλες τις ΣΜΛ.
Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν εξετάσεις αίματος, εξέταση ούρων ή λήψη δείγματος από την ουρήθρα, τον κόλπο, τον φάρυγγα, το ορθό ή κάποια δερματική βλάβη.
Και πότε πρέπει να γίνουν μετά από μια πιθανή έκθεση; Ο χρόνος δεν είναι ίδιος για όλες τις λοιμώξεις. Ένας πολύ πρώιμος αρνητικός έλεγχος μπορεί, ανάλογα με τη λοίμωξη και την εξέταση, να χρειαστεί να επαναληφθεί.
Πώς αντιμετωπίζονται;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το είδος της λοίμωξης.
Οι βακτηριακές λοιμώξεις, όπως τα χλαμύδια, η γονόρροια και η σύφιλη, καθώς και η τριχομονάδωση, μπορούν να θεραπευτούν με την κατάλληλη αγωγή. Οι ιογενείς λοιμώξεις αντιμετωπίζονται διαφορετικά, ανάλογα με τον ιό και την κλινική περίπτωση.
Ανάλογα με τη λοίμωξη, μπορεί επίσης να χρειάζεται έλεγχος ή θεραπεία του σεξουαλικού συντρόφου.
Πώς μπορείτε να προστατευτείτε;
Η σωστή και συνεπής χρήση προφυλακτικού μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης πολλών ΣΜΛ. Δεν παρέχει όμως απόλυτη προστασία, ιδιαίτερα από λοιμώξεις που μπορούν να μεταδοθούν και μέσω επαφής με δέρμα ή βλάβες που δεν καλύπτονται από το προφυλακτικό.
Σημαντικά μέτρα πρόληψης είναι επίσης:
- ο κατάλληλος έλεγχος όταν υπάρχει πιθανή έκθεση
- η ενημέρωση και ο έλεγχος των συντρόφων όταν χρειάζεται
- ο εμβολιασμός έναντι του HPV και της ηπατίτιδας Β, σύμφωνα με τις ισχύουσες συστάσεις
Για την πρόληψη του HIV υπάρχουν επιπλέον δυνατότητες, όπως η προφύλαξη πριν (PrEP) ή μετά από πιθανή έκθεση (PEP). Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται στις επίσημες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό;
Αν εμφανίσετε συμπτώματα που σας ανησυχούν, αν ένας σύντροφός σας διαγνωστεί με ΣΜΛ ή αν είχατε μια σεξουαλική επαφή που θεωρείτε ότι μπορεί να σας εξέθεσε σε κάποια λοίμωξη, η ιατρική εκτίμηση μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή του κατάλληλου ελέγχου.
Η συζήτηση για τη σεξουαλική υγεία αποτελεί φυσιολογικό μέρος της ιατρικής πράξης. Οι πληροφορίες αυτές βοηθούν τον γιατρό να εκτιμήσει τον κίνδυνο και να επιλέξει τις εξετάσεις που χρειάζονται.